Οι πέντε καταστάσεις λειτουργίας του νου, μέρος 1ο

Mati Xromatisto

Οι πέντε καταστάσεις λειτουργίας του νου, μέρος 1ο

Οι καταστάσεις του νου είναι πέντε. Μπορούν να γίνουν πηγή είτε οδύνης είτε μη-οδύνης. Είναι η ορθή γνώση, η εσφαλμένη γνώση, η φαντασία, ο ύπνος και n μνήμη.

Ο νους μπορεί να γίνει είτε πηγή σκλαβιάς είτε πηγή ελευθε­ρίας. Ο νους γίνεται πύλη για τούτο τον κόσμο, είσοδος – μπο­ρεί να γίνει κι έξοδος. Ο νους σε οδηγεί στην κόλαση, μπορεί να σε οδηγήσει και στον παράδεισο. Εξαρτάται πώς τον χρη­σιμοποιείς.

Η σωστή χρήση του νου οδηγεί στο διαλογισμό – η λανθα­σμένη χρήση του νου οδηγεί στην τρέλα. Ο νους υπάρχει σε όλους μας. Έχει μέσα του τη δυνατότητα τόσο για το σκοτάδι, όσο και για το φως. Ο ίδιος ο νους δεν είναι ούτε εχθρός ούτε φίλος. Μπορείς να τον κάνεις φίλο σου, μπορείς να τον κάνεις εχθρό σου – εξαρτάται από σένα, από εκείνον που κρύβεται πίσω από το νου. Αν μπορέσεις να κάνεις το νου όργανο σου, υπηρέτη σου, ο νους γίνεται το πέρασμα που σε οδηγεί στο α­πόλυτο. Αν γίνεις εσύ υπηρέτης και επιτρέψεις στο νου να γίνει ο αφέντης, τότε ο νους θα σε οδηγήσει στην απόλυτη απόγνωση και στο σκοτάδι.

Όλες οι τεχνικές, όλες οι μέθοδοι, όλα τα μονοπάτια της γιόγκα ασχολούνται στην πραγματικότητα με ένα και μόνο Πρόβλημα: πώς να χρησιμοποιείς το νου. Με σωστή χρήση, ο νους φτάνει στο σημείο να γίνει μη-νους. Με λάθος χρήση, ο νους φτάνει στο σημείο να γίνει χάος, πολλές φωνές αλληλοσυ­γκρουόμενες, αντιφατικές, μπερδεμένες, παρανοϊκές.

Ο τρελός στο φρενοκομείο και ο Βούδας κάτω από το δέ­ντρο μπόντι – και οι δυο χρησιμοποίησαν το νου. Και οι δύο πέρασαν μέσα από το νου. Ο Βούδας έφτασε στο σημείο, όπου ο νους εξαφανίζεται. Με τη σωστή χρήση εξαφανίζεται όλο και περισσότερο κι έρχεται μια στιγμή που δεν υπάρχει πια. Και ο τρελός χρησιμοποίησε το νου. Με λάθος χρήση, ο νους διχάζεται. Με λάθος χρήση, ο νους γίνεται πλήθος. Καταλήγει να υπάρχει μόνο ο τρελός νους κι εσύ να είσαι απών.

Ο νους του Βούδα έχει εξαφανιστεί – κι ο Βούδας είναι πα­ρών στην ολότητα του. Ο νους του τρελού τον έχει κυριεύσει ο­λοκληρωτικά – και ο ίδιος έχει εξαφανιστεί τελείως. Υπάρχουν δύο πόλοι, εσύ κι ο νους σου. Αν συνυπάρχουν, θα είσαι δυστυ­χής, θα πρέπει να εξαφανιστεί ένας από τους δύο, είτε εσύ εί­τε ο νους σου. Αν εξαφανιστεί ο νους, φτάνεις στην αλήθεια. Αν εξαφανιστείς εσύ, φτάνεις στην τρέλα. Ιδού ο αγώνας: ποιος θα εξαφανιστεί; Θα εξα­φανιστείς εσύ ή ο νους; Ιδού η σύγκρουση, η ρίζα κάθε αγώ­να.

Οι σούτρες του Πατάντζαλι θα σε οδηγήσουν βήμα-βήμα προς την κατανόηση του νου: τι είναι, τι μορφές παίρνει, τι λει­τουργίες έχει, πώς μπορείς να τον χρησιμοποιήσεις και να τον υπερβείς. Να θυμάσαι πως τώρα δεν έχεις τίποτε άλλο, πα­ρά μόνο το νου. Πρέπει να τον χρησιμοποιήσεις. Αν τον χρησιμοποιήσεις λάθος, θα βυθίζεσαι όλο και περισσότερο στη δυστυχία.

Είσαι δυστυχισμένος. Αυτό συμβαίνει επειδή για πολλές ζωές χρησιμοποιούσες το νου σου με λάθος τρόπο και τώρα ο νους έχει γίνει αφέντης. Εσύ δεν είσαι παρά ένας σκλάβος, μια σκιά που ακολουθεί το νου. Δεν μπορείς να πεις στο νου σου: «Σταμάτα». Δεν μπορείς να επιβληθείς στον ίδιο σου το νου. Ο νους σου επιβάλλεται και αναγκάζεσαι να τον ακολουθείς. Το είναι σου έχει γίνει σκλάβος, σκιά, υποχείριο του νου.

Ο νους δεν είναι παρά ένα όργανο, όπως τα χέρια και τα πόδια σου. Τα χέρια και τα πόδια σου τα κινείς εκούσια, τα κατευθύνεις. Όταν τους λες να σταματήσουν, σταματάνε. Εί­σαι αφέντης. Αν θέλω να κινήσω το χέρι μου, το κινώ. Αν δεν θέλω να το κινήσω, δεν το κινώ. Το χέρι δεν μπορεί να μου πει: «Τώρα θέλω να κινηθώ». Το χέρι δεν μπορεί να μου πει·. «Τώ­ρα θα κινηθώ ό,τι κι αν κάνεις. Δεν θα σε υπακούσω». Αν το χέ­ρι μου αρχίσει να κινείται παρά τη θέληση μου, θα δημιουρ­γηθεί χάος στο σώμα.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει με το νου. Δεν θέλεις να σκέφτεσαι κι όμως ο νους σκέφτεται, θέλεις να κοιμηθείς. Ξαπλώνεις στο κρεβάτι σου και στριφογυρίζεις, θέλεις να κοιμηθείς, όμως ο νους συνεχίζει. Ο νους λέει: «Όχι, κάτι θα σκεφτώ». Του λες να σταματήσει κι αυτός δεν σε υπακούει και δεν μπορείς να του επιβληθείς.

Ο νους δεν είναι παρά ένα όργανο, αλλά του έχεις παραχω­ρήσει πολλή εξουσία. Έχει γίνει δικτάτορας και θα αντισταθεί σθεναρά, αν προσπαθήσεις να τον βάλεις στη θέση του.

Κι ο Βούδας χρησιμοποιεί το νου, όμως ο νους του είναι σαν τα δύο σου πόδια. Έρχονται διαρκώς και με ρωτάνε: «Τι συμβαίνει στο νου ενός φωτισμένου; Απλώς εξαφανίζεται; Δεν μπορεί να τον χρησιμοποιήσει πια;»

Εξαφανίζεται ως αφέντης. Παραμένει ως υπηρέτης. Παραμένει ως παθητικό όργανο. Όταν ο Βούδας θέλει να χρησιμο­ποιήσει το νου του, μπορεί να τον χρησιμοποιήσει. Όταν ο Βού­δας μιλά, πρέπει να τον χρησιμοποιήσει, γιατί δεν υπάρχει ο­μιλία χωρίς το νου. Ο νους πρέπει να χρησιμοποιείται. Αν πας στον Βούδα και σε αναγνωρίσει, αν θυμηθεί ότι έχεις ξαναπά­ει, χρησιμοποιεί το νου. Χωρίς το νου δεν υπάρχει αναγνώρι­ση. Χωρίς το νου δεν υπάρχει μνήμη. Να θυμάσαι όμως ότι ε­κείνος χρησιμοποιεί το νου, ενώ εσένα σε χρησιμοποιεί ο νους. Αυ­τή είναι η διαφορά. Όποτε ο Βούδας θέλει να χρησιμοποιήσει το νου του, το κάνει. Όταν δεν θέλει, δεν το κάνει. Είναι παθη­τικό όργανο. Δεν έχει εξουσία πάνω του.

‘Έτσι ο Βούδας παραμένει σαν καθρέφτης. Αν πας μπροστά στον καθρέφτη, βλέπεις το είδωλο σου. Όταν απομακρύνεσαι, το είδωλο χάνεται και ο καθρέφτης είναι κενός. Εσύ δεν είσαι σαν καθρέφτης. Εσύ βλέπεις κάποιον κι όταν αυτός φεύγει, η σκέψη συνεχίζεται, το είδωλο εξακολουθεί να υπάρχει. Συνεχίζεις να τον σκέφτεσαι. Ακόμη κι αν θέλεις να σταματήσεις, ο νους σου δεν υπακούει.

Γιόγκα είναι να εξουσιάζεις το νου. Όταν ο Πατάντζαλι μι­λά για «σταμάτημα του νου», αυτό εννοεί: σταματά να είναι α­φέντης. Ο νους σταματά να είναι αφέντης. Δεν είναι πια δρα­στήριος. Είναι παθητικό όργανο. Του λες να λειτουργήσει και το κάνει. Αν δεν του το πεις, δεν κάνει τίποτε. Απλώς περιμέ­νει. Δεν μπορεί να επιβληθεί. Η επιβολή χάθηκε, η βία χάθη­κε. Δεν επιχειρεί να σε ελέγξει. Οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί.

Πώς θα εξουσιάσεις το νου σου; Πώς θα βάλεις το νου σου στη θέση του, ώστε να μπορείς να τον χρησιμοποιείς – ώστε, αν δεν θέλεις να τον χρησιμοποιήσεις, να μπορείς να τον βά­λεις στην άκρη και να παραμείνει σιωπηλός;

Πρέπει λοιπόν να καταλάβεις ολόκληρο το μηχανισμό του νου.

Τώρα πρέπει να μπούμε στη σούτρα.

Πρώτα:

Οι καταστάσεις τον νου είναι πέντε. Μπορούν να γίνουν πηγή είτε οδύνης είτε μη-οδύνης.

Το πρώτο που πρέπει να καταλάβεις είναι ότι ο νους δεν δια­φέρει από το σώμα. Να θυμάσαι: ο νους είναι μέρος του σώ­ματος. Είναι σώμα, αλλά πολύ λεπτοφυές – μια κατάσταση του σώματος πολύ εκλεπτυσμένη, πολύ εξευγενισμένη. Δεν μπο­ρείς να τον πιάσεις, μπορείς όμως να τον επηρεάσεις μέσω του σώματος. Αν πάρεις ένα ναρκωτικό, αν πάρεις LSD ή μαρι­χουάνα ή αλκοόλ ή κάτι άλλο, ξαφνικά ο νους επηρεάζεται. Το ναρκωτικό μπαίνει στο σώμα, όχι στο νου· όμως ο νους επηρε­άζεται. Ο νους είναι το πιο λεπτοφυές μέρος του οχήματος.

Ισχύει και το αντίστροφο. Αν επηρεάσεις το νου, επηρεάζε­ται το σώμα. Αυτό γίνεται με την ύπνωση. Κάποιος που δεν μπορεί να περπατήσει, κάποιος που λέει πως είναι παράλυτος, μερικές φορές περπατάει σε κατάσταση ύπνωσης. Ή και αντί­στροφα, μπορεί να μην είσαι παράλυτος, αν όμως υπνωτιστείς και σου πουν: «Το σώμα σου είναι παράλυτο, δεν μπορείς να περπατήσεις», δεν θα μπορείς να περπατήσεις. Έχει συμβεί να περπατήσουν παράλυτοι άνθρωποι σε κατάσταση ύπνω­σης. Τι συμβαίνει; Η ύπνωση επηρεάζει το νου, η υποβολή πηγαίνει στο νου. Τότε το σώμα ακολουθεί.

Αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να καταλάβεις: νους και σώμα δεν είναι δύο πράγματα. Αυτή είναι μία από τις βαθύτε­ρες ανακαλύψεις του Πατάντζαλι. Η σύγχρονη επιστήμη τώρα το παραδέχεται. Στη Δύση είναι πολύ πρόσφατο. Λένε τώρα ό­τι δεν είναι σωστό να μιλάμε για το νου και το σώμα σαν να εί­ναι ξεχωριστά. Μιλάνε τώρα για «ψυχόσωμα», για σώμα-νου. Αυτοί οι δύο όροι είναι δύο λειτουργίες του ίδιου φαινομένου. Ο ένας πόλος είναι ο νους, ο άλλος πόλος είναι το σώμα, επομένως μπορείς να δουλέψεις με τον ένα και να αλλάξεις τον άλλο.

Το σώμα έχει πέντε όργανα δραστηριότητας – πέντε ίντριγια, πέντε εργαλεία δραστηριότητας. Ο νους έχει πέντε κατα­στάσεις, πέντε τρόπους λειτουργίας. Νους και σώμα είναι ένα. Το σώμα χωρίζεται σε πέντε λειτουργίες και ο νους επίσης χω­ρίζεται σε πέντε λειτουργίες. Θα εξετάσουμε λεπτομερώς κάθε λειτουργία.

Το δεύτερο μέρος αυτής της σούτρας είναι:

Μπορούν να γίνουν πηγή είτε οδύνης είτε μη-οδύνης.

Αυτές οι πέντε καταστάσεις του νου, αυτή η ολότητα του νου, μπορεί να σε οδηγήσει σε βαθιά οδύνη, αυτό που ο Βούδας ο­νομάζει ντούκα, δυστυχία. Ή, αν χρησιμοποιείς σωστά το νου και τις λειτουργίες του, μπορεί να σε οδηγήσει στη μη-δυστυχία.

Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να σε οδηγήσει στη μη-δυστυχία. Η λέξη αυτή, μη-δυστυχία, έχει μεγάλη σημασία. Ο Πατάντζαλι δεν λέει ότι θα σε οδηγήσει στην ανάντα, στην ευ­δαιμονία. Όχι. Ο νους μπορεί να σε οδηγήσει στη δυστυχία, αν τον χρησιμοποιήσεις λάθος, αν γίνεις σκλάβος του. Αν γί­νεις εσύ αφέντης, ο νους μπορεί να σε οδηγήσει στη μη-δυστυχία – όχι στην ευδαιμονία, γιατί η ευδαιμονία είναι η φύση σου. Ο νους δεν μπορεί να σε οδηγήσει εκεί. Αν όμως απου­σιάζει η δυστυχία, η εσωτερική ευδαιμονία αρχίζει να ρέει.

Η ευδαιμονία υπάρχει πάντα μέσα σου. Είναι κομμάτι της φύσης σου. Δεν είναι κάτι που θα πετύχεις ή θα κατακτήσεις. Δεν είναι κάτι που θα φτάσεις. Γεννιέσαι μ’ αυτήν. Την έχεις ήδη. Βρίσκεται ήδη μέσα σου. Γι’ αυτό ο Πατάντζαλι δεν λέει ότι ο νους μπορεί να σε οδηγήσει είτε στη δυστυχία είτε στην ευδαιμονία. Όχι. Είναι πολύ επιστημονικός, πολύ ακριβής. Δεν χρησιμοποιεί ούτε μία λέ­ξη που να δίνει λάθος πληρο­φορίες. Λέει απλώς είτε δυστυ­χία, είτε μη-δυστυχία.

Και ο Βούδας το λέει αυτό πολλές φορές, όποτε πηγαί­νουν σ’ αυτόν οι αναζητητές -αναζητούν την ευδαιμονία, γι’ αυτό ρωτούν τον Βούδα: «Πως μπορούμε να φτάσουμε την α­πόλυτη ευδαιμονία;» Εκείνος λέει: «Δεν ξέρω. Μπορώ να σας δείξω το μονοπάτι που οδηγεί στη μη-δυστυχία, στην απουσία δυστυχίας. Δεν λέω τίποτε για τη θετική ευδαιμονία, μόνο για την αρνητική. Μπορώ να σας δείξω πώς θα μπείτε στον κόσμο της μη-δυστυχίας».

Αυτό μόνο μπορούν να κάνουν οι μέθοδοι. Μόλις βρεθείς στην κατάσταση της μη-δυστυχίας, η εσωτερική ευδαιμονία αρχίζει να ρέει. Αυτή όμως δεν προέρχεται από το νου· προ­έρχεται από το εσώτερο είναι σου. Ο νους λοιπόν δεν έχει κα­μιά σχέση μαζί της. Ο νους δεν μπορεί να τη δημιουργήσει. Αν ο νους είναι δυστυχισμένος, τότε γίνεται εμπόδιο. Αν ο νους δεν είναι δυστυχισμένος, τότε γίνεται άνοιγμα. Αλλά δεν είναι δημιουργός, δεν κάνει κάτι που να δημιουργεί την ευδαιμονία. Ανοίγεις το παράθυρο και μπαίνουν οι ακτίνες του ήλιου. Δεν δημιουργείς τον ήλιο ανοίγοντας το παράθυρο. Ο ήλιος βρί­σκεται ήδη εκεί. Αν δεν βρισκόταν εκεί, δεν θα έμπαινε φως μόνο με το άνοιγμα ενός παραθύρου. Το παράθυρο μπορεί να γίνει εμπόδιο – οι ακτίνες του ήλιου μπορεί να λάμπουν έξω και το παράθυρο να είναι κλειστό. Το παράθυρο μπορεί να τις εμποδίσει ή να τις αφήσει να περάσουν. Μπορεί να γίνει πέρασμα, αλλά δεν μπορεί να γίνει δημιουργός. Δεν μπορεί να δημιουργήσει τις ακτίνες. Οι ακτίνες βρίσκονται ήδη εκεί.

Ο νους σου, αν είναι δυστυχισμένος, κλείνει. Να θυμάσαι ό­τι ένα από τα χαρακτηριστικά της δυστυχίας είναι το κλείσιμο. Όποτε νιώθεις δυστυχία, κλείνεις. Παρατήρησε: όποτε νιώ­θεις απελπισία, είσαι κλειστός για τον κόσμο. Ακόμη και για τους καλύτερους φίλους σου είσαι κλειστός. Ακόμη και για τη γυναίκα σου, τα παιδιά σου, τους αγαπημένους σου, όταν είσαι δυστυχισμένος είσαι κλειστός, επειδή η δυστυχία σε συρρικνώ­νει εσωτερικά. Συρρικνώνεσαι. Έχεις κλείσει όλες σου τις πόρ­τες.

Γι’ αυτό όταν είναι δυστυχισμένοι, οι άνθρωποι αρχίζουν να σκέφτονται την αυτοκτονία. Η αυτοκτονία είναι το απόλυτο κλείσιμο – καμία δυνατότητα επικοινωνίας, καμία δυνατότητα ανοίγματος. Μια πόρτα, ακόμη και κλειστή είναι επικίνδυνη. Μπορεί κάποιος να την ανοίξει, επομένως πρέπει να κατα­στραφούν οι πόρτες, να καταστραφεί κάθε δυνατότητα. Αυτο­κτονία σημαίνει: «Καταστρέφω κάθε δυνατότητα ανοίγματος. Τώρα κλείνω ολοκληρωτικά».

Όταν είσαι δυστυχισμένος, αρχίζεις να σκέφτεσαι την αυ­τοκτονία. Όταν είσαι ευτυχισμένος, δεν μπορείς να σκεφτείς την αυτοκτονία, δεν μπορείς να τη διανοηθείς. Δεν μπορείς ούτε καν να φανταστείς γιατί αυτοκτονούν οι άνθρωποι – η ζωή είναι γεμάτη χαρά, η ζωή είναι γεμάτη μουσική, γιατί να κατα­στρέψεις τη ζωή; Μοιάζει αδύνατον.

Γιατί μοιάζει αδύνατον, όταν είσαι ευτυχισμένος; Επειδή είσαι ανοιχτός. Η ζωή ρέει μέσα σου. Όταν είσαι ευτυχισμένος, η ψυχή σου είναι μεγαλύτερη, έχει μεγαλύτερη έκταση. Όταν είσαι δυστυχισμένος, η ψυχή σου είναι μικρότερη, συρ­ρικνωμένη.

Αν αγγίξεις κάποιον που είναι δυστυχισμένος, αν πιάσεις το χέρι του, θα νιώσεις το χέρι του νεκρό. Τίποτε δεν ρέει μέσα του – ούτε αγάπη, ούτε θαλπωρή. Είναι παγωμένο, λες κι ανή­κει σε πτώμα. Αν αγγίξεις το χέρι ενός ευτυχισμένου ανθρώ­που, νιώθεις επικοινωνία. Η ενέργεια ρέει. Το χέρι του δεν εί­ναι νεκρό, το χέρι του είναι μια γέφυρα. Μέσα από το χέρι του παίρνεις μηνύματα, επικοινωνείς, σχετίζεσαι. Ρέει θαλπωρή. Προσπαθεί να σε φτάσει, προσπαθεί να αφήσει την ενέργεια να κυλήσει μέσα σου και επιτρέπει στη δική σου ενέργεια να κυλήσει μέσα του.

Όταν δυο άνθρωποι είναι ευτυχισμένοι, γίνονται ένα. Γι’ αυτό στον έρωτα υπάρχει ενότητα. Οι εραστές νιώθουν πως εί­ναι ένα. Είναι δυο, αλλά νιώθουν σαν να είναι ένα, γιατί είναι τόσο ευτυχισμένοι στον ερωτά τους, ώστε ενώνονται. Λιώνουν και ρέουν ο ένας μέσα στον άλλον. Τα σύνορα εξαφανίζονται, τα όρια συγχέονται, δεν ξέρουν πού τελειώνει ο ένας και πού αρχίζει ο άλλος. Εκείνη τη στιγμή γίνονται ένα.

Όταν είσαι ευτυχισμένος, μπορείς να ενωθείς με τους άλ­λους και να τους επιτρέψεις να ενωθούν μαζί σου. Αυτό σημαί­νει γιορτή. Όταν επιτρέπεις σε όλους να ενωθούν μαζί σου κι εσύ ενώνεσαι με όλους, γιορτά­ζεις τη ζωή. Αυτή η γιορτή εί­ναι η μεγαλύτερη προσευχή, η υψηλότερη κορυφή του διαλο­γισμού.

Όταν είσαι δυστυχισμένος, αρχίζεις να σκέφτεσαι την αυτοκτονία. Όταν είσαι δυστυχι­σμένος, αρχίζεις να σκέφτεσαι την καταστροφή. Η δυστυχία είναι ο αντίθετος πόλος της γιορτής. Κατηγορείς- δεν μπορείς να γιορτάσεις. Τα βάζεις με όλα. Όλα είναι λάθος, είσαι αρνη­τικός, δεν μπορείς να ενωθείς, δεν μπορείς να σχετιστείς, δεν μπορείς να αφήσεις την ενέργεια να κυλήσει μέσα σου. Έχεις γίνει νησί, τελείως αποκλεισμένος.  Είσαι ζωντανός νεκρός. Είσαι ζωντανός, μόνον όταν είσαι ανοιχτός και ρέει ενέργεια-όταν είσαι άφοβος, ανοιχτός, ατρόμητος, ευάλωτος, όταν γιορ­τάζεις.

Ο Πατάντζαλι λέει ότι ο νους μπορεί να κάνει δυο πράγμα­τα. Μπορεί να δημιουργήσει δυστυχία ή μη-δυστυχία. Μπο­ρείς να τον χρησιμοποιήσεις με τέτοιο τρόπο που να γίνεις δυ­στυχισμένος – και πράγματι έτσι τον χρησιμοποιείς, είσαι αυ­θεντία σ’ αυτό. Δεν χρειάζεται να το συζητήσουμε πολύ, ξέρεις πώς γίνεται. Ξέρεις την τέχνη της πρόκλησης δυστυχίας. Ίσως δεν το έχεις συνειδητοποιήσει, αλλά το κάνεις συνεχώς. Οτιδή­ποτε αγγίζεις, γίνεται πηγή δυστυχίας – επαναλαμβάνω: οτιδή­ποτε!

Βλέπω φτωχούς ανθρώπους. Είναι δυστυχισμένοι, προφα­νώς. Είναι φτωχοί, δεν ικανοποιούνται οι βασικές τους ανά­γκες διαβίωσης. Βλέπω όμως και πλουσίους που είναι κι αυτοί δυστυχισμένοι. Αυτοί οι πλούσιοι νομίζουν ότι ο πλούτος δεν ο­δηγεί πουθενά. Δεν έχουν δίκιο. Ο πλούτος μπορεί να οδηγή­σει στη γιορτή, αλλά δεν έχουν κέφι για γιορτές. Αν λοιπόν εί­σαι φτωχός είσαι δυστυχισμένος, ενώ αν είσαι πλούσιος είσαι πιο δυστυχισμένος. Μόλις αγγίξεις τα πλούτη, τα καταστρέ­φεις.

Έχεις ακούσει τον μύθο του Βασιλιά Μίδα; Ό,τι άγγιζε γι­νόταν χρυσάφι. Εσύ αγγίζεις χρυσάφι κι αμέσως γίνεται λάσπη. Γίνεται χώμα και μετά νομίζεις πως τίποτε στον κόσμο δεν αξίζει, πως ακόμη και τα πλούτη είναι άχρηστα. Δεν είναι! Όμως ο νους σου δεν μπορεί να γιορτάσει, ο νους σου δεν μπορεί να συμμετέχει στη μη-δυστυχία. Αν σε προσκαλέσουν στον παράδεισο, θα πας και δεν θα τον βρεις, θα δημιουργή­σεις μια κόλαση στη θέση του. Έτσι όπως είσαι, όπου κι αν πας θα κουβαλάς μαζί σου τη δική σου κόλαση.

Μια αραβική παροιμία λέει ότι η κόλαση και ο παράδεισος δεν είναι τόποι, αλλά στάσεις ζωής- Κανείς δεν μπαίνει στην κόλαση ούτε στον παράδεισο έτσι απλά- μπαίνει μαζί με την κόλαση ή τον παράδεισο. Ό­που πηγαίνεις, φέρεις την προ­βολή της κόλασης ή του παρα­δείσου μαζί σου. Έχεις έναν προβολέα μέσα σου και προ­βάλλεις συνεχώς.

Όμως ο Πατάντζαλι είναι προσεκτικός. Μιλάει για δυ­στυχία και για «μη-δυστυχία», για θετική δυστυχία ή αρνητι­κή δυστυχία, όχι όμως για «ευ­δαιμονία». Ο νους δεν μπορεί να σου δώσει την ευδαιμονία. Κανείς δεν μπορεί να σου τη δώσει. Είναι κρυμμένη μέσα σου κι όταν ο νους είναι σε κατάσταση μη-δυστυχίας, η ευδαι­μονία αυτή αρχίζει να ρέει. Δεν πηγάζει από το νου· πηγάζει πέρα από το νου. Γι’ αυτό ο Πατάντζαλι λέει ότι ο νους μπορεί να είναι πηγή είτε οδύνης είτε μη-οδύνης.

συνεχίζεται….
Διαβάστε: Οι πέντε καταστάσεις λειτουργίας του νου, μέρος 2ο
 
πηγή: οι σούτρες του Πατάντζαλι από προσωπικό αρχείο